Dam in Anna's Hoeve verdwijnt na een halve eeuw

vrijdag 16 oktober 2009

Op de foto's is te zien dat er wat water staat in de Slurf, richting Speelweidevijver. Dat is te danken aan de regenval in de eerste twee weken van oktober. Aan de andere kant, richting Vijver bij het voormalige Witte Strandje, staat de Slurf droog.  Daartussen zit nu nog de dam, die er in 1942 bij de aanleg van de grote vijver (die we nu Speelweidevijver noemen) nog niet was.  Toen kon men, als er ijs lag, nog in één ruk door van de Speelweidevijver naar de Bergvijver schaatsen en terug. De vijvers van Anna's Hoeve werden toen gebruikt voor lozing en doorvoer van het gezuiverde rioolwater (effluentwater) uit de Waterzuivering, die geopend was in 1940. Dat water was (chemisch gezien) allesbehalve schoon, waardoor de waterbodems ernstig vervuild raakten met gifstoffen. Maar de waterstand was in die jaren lekker hoog: 290 cm boven NAP.  

In 1955 werd de Speelweide aangelegd, en werd ook de afvoer van het effluentwater en van verontreinigd koelwater (IFF, voorheen Polak & Schwarz) aangepast. Het doorliep eerst de vennen van het Laarder Wasmeer, en vervolgens alle vijvers van Anna’s Hoeve en de Accumulatievijver (die toen als Reinwatervijver werd aangeduid). Van de Vijver bij het Witte Strandje ging het water via de Oude Poel naar de Reinwatervijver, en van daaruit weer via de Speelweidevijver naar de Van Riebeeckvijver en via het pompgemaal Laapersveld naar de Oude Haven. Door de invoering van dit kronkelpad werd de stroomsnelheid verlaagd. Op die wijze probeerde men zoveel mogelijk afvalstoffen te laten afbreken om de stank te beperken.  

Wellicht is ook al in 1955 de dam aangelegd, om te voorkomen dat het water rechtstreeks van de Vijver bij het Witte Strandje naar de Speelweidevijver kon stromen. Zo ontstond er meteen een korte wandelverbinding tussen de nieuwe Speelweide en de rest van Anna’s Hoeve.  

Omdat de hoeveelheid afvalwater sterk toenam, werd er in 1965 een ondergrondse afvoerleiding naar de Gooiergracht aangelegd en werd besloten de vijvers van Anna’s Hoeve te gaan afkoppelen van het afvalwatersysteem. In plaats daarvan zouden de vijvers vooral gevoed gaan worden  met regenwater uit woonwijken in Hilversum Zuidoost waar een gescheiden rioolstelsel in de grond zit.  Omdat dit te weinig was om de vijvers altijd op peil te houden, werd er vanuit het Laarder Wasmeer nog effluentwater ingelaten, maar daar werd in 1970 een eind aan gemaakt. Daardoor ging het vijverpeil wel aanzienlijk zakken, vooral als het een tijdlang niet regende. De dam zorgde er nu voor het water niet onbeperkt kon doorstromen naar de laagstgelegen achterste vijvers van Anna’s Hoeve.  Want daardoor zouden  de Laapersvijver, de Van Riebeeckvijver en de (ondiepe) Speelweidevijver bij droogte vrijwel droogvallen. Maar na overvloedige regen moest het water wel naar de achterste vijvers kunnen doorstromen. Dat werd aanvankelijk opgelost op een primitieve manier die niet voldeed. Naar een ontwerp van  gemeentemedewerker Job Klomp is toen in of kort na 1975 de huidige situatie ontstaan, met een  ondergrondse sluis in de dam, met aan de kant van de Speelweide een waterinlaat op precies 220 cm hoogte boven NAP.  

Na de vijverbodemsaneringen in de periode  2005-2008 is de waterhuishouding opnieuw ingrijpend veranderd. Het water staat nu nog veel lager dan in de periode 1970-2005, maar de dam is niet meer nodig en zal dus verdwijnen. Het opheffen van de wandelverbinding over de Slurf  zou ondenkbaar zijn. Vandaar de aanleg van een nieuwe brug. Daarover (en over de bestaande bruggen) meer informatie in een volgend bericht.